Geçen ay Bolkar Dağları'nda yaptığım araziden beri aklımda hep, gördüğüm ama fotografını çekemediğim Bağırtlaklar (Black-bellied Sandgrouse) vardı. Türkiye'de doğru düzgün bir fotografı çekilememiş bu ürkek kuşu habitatında görüntülemeyi kafama koymuştum.

takip ettiğim rota - 3000 km.

03 Ağustos 2007 Cuma günü Ankara'da yapılan 15nci Ornitofoto Toplantısı'nın ardından 02:00'da Karaman'a yola çıktım. Sabah Karaman'da kahvaltının ardından önce Sertavul'a, ardından da Karadağ'a çıktım. Kaya Kartalı, Alamecek, Kaya Çintesi, Taşbülbülü, Kaya Sıvacı gibi hepsi birbirinden güzel türlerin fotografını çektikten sonra geceyi Karaman'da geçirdim.

karadağ - karaman

Ertesi sabah kahvaltının ardından Oğru Yaylası'na çıkarak Kar Serçesi ve Kulaklı Toygarları görüntüledim. Akşamüstü bağırtlakları bulmak üzere Konya Ereğli'sine doğru yola çıktım. Doğrudan, daha önce bağırtlakların yerlerini tespit ettiğim İbupınarı'na gittim ve ertesi sabahın planını yaptıktan sonra gece kamp kurdum. Çobanaldatan ve tilkiler kamp etrafında gördüğüm bazı türlerdi. Alanda bol miktarda kurt olmasına rağmen hiç görmedim.

Ertesi sabah 04:00'da kalkıp kampı topladım ve 04:30'da kamuflajın altına girdim. Günün ağarmasını beklerken kahvaltı yapıp bağırtlakların su içmeye gelmesini bekledim ancak bu oldukça uzun bir bekleyiş oldu. İlk defa 08:30 civarında 16 bireylik bir sürü uçarak üstümden geçtiler. Daha sonra ufak gruplara ayrılarak alanda beslenmeye başladılar. Öğlene doğru hayalimdeki kareler olmasa da tatmin edici fotograflar çekerek kamuflajdan çıktım. İvriz Çayı kenarında biraz dinlendikten sonra güneye, Silifke'de yer alan Göksu Deltası'na dogru yola çıktım.

Göksu Deltası'nda Turaç, Alaca Yalıçapkını ve İzmir Yalıçapkını çekmeyi hedefliyordum. Bunda başarılı olamadım ama portföyüme yeni tür olarak Çalı Bülbülü, Sürmeli Kervançulluğu ve Kındıra Kamışçını kuşlarını katarak Türkiye'de fotografını çektiğim tür sayısını 214'e çıkarttım.

göksu deltası / paradeniz lagünü - silifke (mersin)

Göksu Deltası'nda geceledikten sonra ertesi gün Konya'da yer alan Kulu Gölü'ne gittim. Kulu'da gözlem yapıp fotograf çektikten sonra önce Ankara'ya, orada biraz dinlendikten sonra İstanbul'a yola çıktım.

kulu gölü - konya

4 günde toplam 3000 km yol yapıp 150 civarı tür gördüm. Önümüzdeki bahar yapmayı planladığım "21 günde 7 Coğrafi Bölgenin Önemli Kuş (ÖKA) ve Doğa Alanları (ÖDA)" turumun provası oldu bu seyahat.

Kürşat Akın, Tuncer Tozsin, Murat Soydaş, Ergün Bacak ve Emin Yoğurtçuoğlu'na seyahatin çeşitli aşamalarındaki destekleri için teşekkür ederim.

Kaya Serçesi - Rock Sparrow - Petronia petronia
Kayalıklar, koyaklar, taşlı ve kumlu alanlar, aşınmış vadilerin açık renk görünümlü ve çizgili serçesidir. Tepesi siyah ve kirli sarı çizgili, gagası büyük ve açık renktir (uzaktan en dikkat çekici özellikleridir). Uçuş sırasında geniş kanatlarının uçlarındaki büyük ve açık renk benekler gözler önüne serilir. Sırtı çizgili, alt tarafı açık renktir ve uzun, geniş ve koyu çizgiler vardır. Sesi gür, tıngırdamalı ve genizden gelen bir ‘sii-vaaiii,’ ‘svui’.

Kaya Sıvacı Kuşu - Rock Nuthatch - Sitta neumayer
Kaya sıvacısı açık renkli, büyük bir sıvacı türüdür. Güneydoğu Avrupa’da kayalıklarda, harabelerde ve aşınmış iri kaya parçaları üzerinde görülür. Gözü boyunca uzanan siyah ve uzun çizginin altındaki yüzü çok beyazdır, alt tarafı beyazdan açık kirli sarıya kadar değişir, kuyruğu düz gridir. Kaya sıvacısının gür sesi vadiler ve kayalıklarda çınlar; ötüşü ise, ses perdesi düşerken genellikle hızlanan ıslıklar ve trillerden ibarettir.

Kar Serçesi - Snowfinch - Montifringilla nivalis
Güney Avrupa’nın büyük, uzun kanatlı, belirgin desenli ve ispinoz benzeri bir dağ kuşudur. Üst tarafı gri-kahverengi, alt tarafı ise beyazdır. Beyaz kanatlarının uçları siyah, siyah kuyruğunun yanları ise geniş ve beyazdır. Sırtı, alaca çintenin aksine, belli belirsiz çizgilidir. Yaz giysisinde gagası siyah, siyah gıdısının genellikle kaybolduğu kış giysisinde ise sarımsıdır. Seslerinden bazıları ‘ziiih’, ‘ti-ti-zu’. Ötüşü hızlı triller ihtiva içerir.

Bağırtlak - Black-bellied Sandgrouse - Pterocles orientalis
Kılkuyruk bağırtlaktan daha büyük, tıknaz, kısa kuyrukludur. Erkeğinin başı ve göğsü gri, boğazı turuncu, karnı siyah, sırtı kahverengi ve turuncu-kirli sarı beneklidir. Dişisi daha açık kahverengi, ince çizgili ve beneklidir, onun da karnı siyahtır. Uçuş sırasında kanat altı kılkuyruk bağırtlağa benzer, ancak kuyruğu çok iyi görülemese bile siyah karnı belirgin biçimde fark yaratır. Uçuş sesi çok kısa bir ‘çürr-re-ka’.

Bozkır Toygarı - Short-toed Lark - Calandrella cinerea
Kurak alanlar, tarlalar ve otlaklarda bulunan, küçük ve açık renkli bir toygarıdır. Üst tarafı orta ve büyük el örtüleri sayesinde çizgilidir. Uzun tersiyerleri, primerlerinin en ucu hariç her tarafını örter. Göğsü genellikle çizgisizdir, ancak iki yanında değişken koyulukta lekeler ya da çizgiler vardır. Tepesi kızıl ya da çizgilidir, gözünün üzerinde beyaz bir çizgi vardır. Açık renk iki kanat çizgisi uçuş sırasında ortaya çıkar. Sesi tutuk ve serçemsi ya da ketenkuşu benzeri bir ‘drit, drit-it-it’.

Mahmuzlu Kızkuşu - Spur-winged Plover - Vanellus spinosus
Güney Doğu Avrupa’nın dikkat çekici bir su kenarı kuşudur. Kızkuşu formundadır ancak daha dik durur ve alarm durumunda olmadığı sürece kafasını omuzlarının içine sokar. Tipik bir yağmurcun hareketiyle öne doğru eğilerek beslenir. Tepesi, boğazı ve göğsü siyahtır, parlak beyaz yanakları ve boynuyla kontrast oluşturur. Üst tarafı mat kum rengi-gri ya da gri-kirli sarıdır. Üstten kanat örtüleri açık kahverengi, kanat telekleri siyahtır, ortada beyaz bir panel vardır; kanat altı siyah beyaz renkte görülür. Sesi gür, tekrarlı ve sert bir ‘pik pik’.

Gökdoğan - Peregrine - Falco peregrinus
Geniş omuzlu ve güçlü bir yapıya sahip bir doğandır. Kuyruk sokumu geniş ve açık renk, kanatları uçlara doğru sivri ve çapa biçimindedir. Uçuşu sırasında çarpıcı ve etkileyici bir kuştur, ancak zamanının büyük bir kısmını tüneyerek geçirir. Erişkinin üst tarafı mavimsi gridir, erkeği daha mavidir. Kafası mat siyahtır, boğazı ve boynunun yanları beyazdır, geniş ve siyah bıyığı vardır. Alt tarafı beyazdır ancak göğsü boyunca gri çizgiler uzanır, erkeğinin en beyaz yeri göğsüdür ve bazen alt tarafı canlı pembe olabilir. Uçuş sırasında daha açık renkli olan kuyruk sokumu ve kuyruk dibi, başındaki dikkat çekici desenler ile koyu gri gözükür. Gencinin üst tarafı daha kahverengi, kuyruğunun ucu ise kirli sarıdır; kirli sarı olan alt taraflarında siyah kalın çizgiler vardır Dönerek mükemmel yükselir, büyük bir hızla dalış yapar; normal uçuşu çok hızlı, derin ve sert kanat vuruşları ve birkaç süzülme ile düz ve seridir. Sesi haşin, pes ve tırmalayıcı bir ‘haak- haak- haak’, sadece yuvasının yakınında ‘kih-kih-kih’.

Çalı Bülbülü - Rufous Bush Robin - Cercotrichas galactotes
İri, yelpaze kuyruklu ve şakıyıcı bir kuştur, kuyruğunu dik tutuşu ve sıçraya sıçraya yürümesi abartılıdır; genellikle meyve bahçelerindeki kaktüslerin civarında ya da sel ve yağmur suyuyla açılmış derelerde yarı çöllerde ve çöl kanyonlarının tabanlarında görülür. Batı Avrupa’dakilerin renkleri soluk turuncu – kirli sarı kuyrukları ise parlak kızıldır, güneydoğu Avrupa kuşlarının sırtları ve kuyrukları kahverengi, kuyruk sokumları ise kızıldır. Gözünün üzerinde açık renk belirgin bir çizgi vardır. Kuyruk ucu siyah-beyaz beneklidir ve uçuş sırasında çok göze çarpar. Sesi sert, kesik ve ıslığımsı, ötüşü ise ardıç ötüşüne benzer.